Viết trong bão Bualoi

Sài Gòn đêm nay rớt những hạt mưa hiếm hoi của ngày giao mùa. Thứ mưa nhè nhẹ, êm đềm trôi tuột qua những ánh đèn neon vàng vọt nơi phố thị. Khi tôi đang ngồi trong một quán cà phê vắng người, tay ôm tách trà nóng bốc khói, cảm nhận sự yên lành đến mức có thể nghe rõ tiếng lá dầu rụng ngoài khung cửa sổ, thì ở ngoài kia, quê hương tôi và các tỉnh miền Bắc Trung Bộ đang phải gồng mình oằn lưng trước cơn bão số 10. Bão Bualoi. Sự tương phản giữa cái chăn ấm nệm êm nơi đất khách và sự cuồng nộ dữ dội nơi quê nhà khiến tim tôi như bị ai bóp nghẹt.

Là một người con của dải đất Bắc Trung Bộ đòn gánh hai đầu đất nước, tuổi thơ tôi lớn lên, chứng kiến và đi qua không biết bao nhiêu trận dông cuồng bão giật. Dường như cái nghèo và cái khổ nó đã vận vào đất, vào người từ lúc tượng hình. Bắt đầu từ tháng bảy, tháng tám dương lịch, khi gió bắt đầu đổi hướng mang theo hơi ẩm mặn chát từ biển Đông, những cơn bão lớn nhỏ lại lần lượt rủ nhau đổ bộ vào đất liền. Chúng rú rít gầm gào, trút cơn thịnh nộ lên những xóm làng vốn chỉ quen với sự bình yên, bình yên như lúa trên cánh đồng lịm đi chờ ngày gặt hái.

Tôi còn nhớ như in những buổi chiều giông bão ập đến ngày thơ ấu. Từ trên bầu trời vốn đang trong vắt bỗng xám xịt lại như một cái vung nồi khổng lồ úp sầm xuống mặt đất. Mây đen vần vũ, cuộn lấy nhau từng tảng đặc quánh. Sấm rền vang từng đợt rung rinh cả vách nứa, những tia chớp hung hãn xé toạc bầu trời như muốn rạch nát cả không gian, và rồi mưa trắng xóa mù mịt cả đất trời. Người già quê tôi, những người cả đời nhai trầu móm mém, nhìn trời mà đoán định mệnh, thường chép miệng bảo: "Bão mà có sấm là bão to lắm con ơi! Chuyến này làng ta lại trắng tay rồi".

Mưa rát mặt. Nước từ trên trời trút xuống như thác, ngập tràn qua bờ ao. Bầy cá ngoài ao cha tôi thức khuya dậy sớm băm bèo, vớt ráy chăm sóc bấy lâu, mẹ vốn cẩn thận dặn lòng chỉ chờ ngày tạnh ráo mang ra chợ huyện bán để đổi cho tôi bộ quần áo mới đón năm học, nay đành bất lực nhìn chúng theo bọt nước mà đi. Đồng trắng mênh mông một màu tang tóc. Đàn lợn con mới đẻ vài ngày kêu eng éc rồi ngạt nước trôi lềnh phềnh. Bò mẹ kêu hoảng loạn, đôi mắt ướt đẫm nước mưa và nước mắt, nhìn con bê nhỏ hốt hoảng giật đứt dây ràng, chới với trước dòng nước cuồn cuộn đục ngầu, hung hãn như một con thủy quái đang háu đói nuốt chửng mọi thứ.

Bao của cải, vật nuôi, những tài sản chắt chiu bằng mồ hôi và cả máu của con người mỏng manh, phút chốc bị nhấn chìm giữa mênh mông trắng xóa. Dưới mái nhà dột nát, trang sách em thơ ướt sũng, nhạt nhòe mực tím nổi trôi lềnh bềnh. Cha tôi, người đàn ông cả đời lam lũ với nước da sạm đen vì nắng gió, giờ đây ướt sũng, cặm cụi lặn ngụp nhặt nhạnh từng cái thau, cái nồi, từng bao thóc ẩm vớt vát lại chút tài sản nhỏ nhoi của gia đình. Bóng lưng cha gù gập xuống dòng nước đục, cố níu giữ lại bao công sức cả năm trời làm lụng. Trong làn mưa xối xả đập rát vào phên liếp, tôi vẫn nghe rõ mồn một tiếng mẹ hốt hoảng, xé giọng lo âu giục gọi cha trở về vì sợ con nước dữ cuốn người đi mất.

Rồi gió đến. Gió như những bầy ngựa hoang đứt cương từ biển cả lao thẳng vào đất liền. Gió táp xuống cánh đồng, đè ngã rạp những bông lúa trĩu hạt đang độ ngậm sữa, bắt chúng ngâm mình thối rữa trong đồng nước bạc. Gió vặt trụi vườn na của nội sắp vào kỳ mở mắt. Từng làn roi của gió quất rụng lả tả nào bưởi, nào bòng, những trái ngon quả ngọt chưa kịp đủ ngày đủ tháng, vỏ còn xanh chát giờ đây nổi lềnh phềnh trong ao nước vẩn đục bùn nhơ vườn nhà. Gió quật đổ, xé rách bươm vườn chuối đang trổ buồng, nhựa ứa ra nhơm nhớp. Gió hùng hổ giật tung bản lề cửa sổ, cửa nhà mà mới chiều qua cha đã cẩn thận dùng những thanh tre đực to bằng bắp tay để gia cố. Gió hằm hè tróc hàng loạt viên ngói âm dương trên mái nhà, ném vỡ vụn xuống sân gạch như trút tiếng thở dài oán hận. Xa xa ngoài kia, gió quần thảo trên mặt biển, giằng giật những con tàu thuyền bé nhỏ, dựng đứng những con sóng cao 5, 6 mét như muốn nuốt chửng những ngư dân xấu số chưa kịp tấp bờ.

Bão lũ 1 Bão lũ 2 Bão lũ 3 Bão lũ 4 Bão lũ 1 Bão lũ 2 Bão lũ 3 Bão lũ 4

Sau tiếng gầm rít cuồng nộ của gió và nước là một sự tĩnh lặng đến rợn người. Đó là lúc thiên tai rút đi, để lại những bến thuyền xơ xác, những cánh đồng, cánh vườn tan hoang, những căn nhà tốc mái trơ trọi sườn gỗ như bộ xương khô. Ngước nhìn lên, thấy cả một bầu trời xám xịt ảm đạm. Gió mưa, bão lũ đã nhẫn tâm cuốn phăng bao thành quả trên mảnh đất, thửa ruộng, bờ ao, sân vườn mà người dân đã một nắng hai sương đổi bao giọt mồ hôi thấm đẫm trên lưng áo mới có được. Dù đã được dự báo trước, chính quyền địa phương và người dân đã có những sự chuẩn bị, chằng chống ứng phó với bão, nhưng đứng trước đống đổ nát, ta mới thấm thía sức mạnh khủng khiếp của tạo hóa, cho thấy con người thật nhỏ bé, mỏng manh và vô vọng biết nhường nào trước những cơn cuồng phong thịnh nộ của thiên nhiên.

Ký ức ấy lặn sâu vào tiềm thức, để rồi cứ mỗi mùa bão lại dầy thêm lên, cứ một tin áp thấp nhiệt đới trên tivi báo về là lòng tôi lại canh cánh một nỗi niềm hoang hoải. Và đêm qua, những điều đó không chỉ là ký ức ngủ yên. Đêm qua là một đêm thật dài, thao thức và nghẹn ngào với người dân Thanh Hóa quê hương tôi và các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị… Bão Bualoi vào mang theo sức tàn phá khốc liệt. Đêm cũng thật dài và đằng đẵng với những đứa con xa quê như tôi.

Tôi ngồi đây, bình an giữa Sài Gòn phồn hoa, nơi cách xa tâm bão số 10 cả ngàn cây số. Ngoài trời bình yên, đường phố vẫn dập dìu xe cộ, nhưng trong lòng tôi đang cuộn trào đầy bão tố. Cầm chiếc điện thoại trên tay, lướt qua các phương tiện truyền thông và nghẹn ngào đọc từng dòng tin nhắn đứt quãng từ những người đang trực tiếp chịu trận trong vùng bão. Những cuộc gọi về quê nhà chỉ nghe tiếng tút tút vô vọng vì mất điện, mất sóng. Cùng với hình dung về những cơn bão trong ký ức của tuổi thơ, tôi ngồi gặm nhấm nỗi đau của sự bất lực, gặm nhấm những mất mát hoang tàn đang đổ xuống đầu cha mẹ, anh em, gặm nhấm nỗi sợ hãi nguyên thủy của con người trước thiên tai.

Nhưng rồi, bão dẫu to đến mấy cũng phải tan. Bình minh sẽ lại ráng đỏ nơi chân trời dẫu mặt đất có điêu tàn. Nước rút đi, để lại lớp bùn non trơn trượt ngập ngụa. Thế nhưng, chính lúc ấy, tình người lại sáng lên lấp lánh hơn bao giờ hết. Bà con xóm làng, những người cũng vừa đi qua cơn bão, sẽ ào đến chia sẻ với những gia đình chịu mất mát nặng nề hơn. Những người đàn ông cởi trần, da dẻ đen bóng lại xúm vào vác tre, khuân ngói, cùng nhau lo dựng lại mái nhà. Các chị, các mẹ mặc quần xắn móng lợn, tất tả quét dọn bùn đất, lau chùi nhà cửa, sắm sanh lại căn bếp lạnh tanh. Nhà nhà sẻ chia cho nhau từng cọng rau hiếm hoi dập nát, từng bơ gạo ẩm ướt đem phơi lại. Bão tan, có người thất thần xót của, có người buông tiếng thở phào nhẹ nhõm khi thấy người thân vẫn bình an vô sự dù mắt rưng rưng vì nhà cửa chẳng còn gì. Rồi họ lại vỗ vai nhau, mỉm cười tự động viên bằng triết lý mộc mạc ngàn đời: "Còn người là còn của. Sau cơn mưa trời lại sáng, ngày mai nắng về sẽ hong khô những giọt nước mắt này…".

Bao đời nay, dải đất eo thắt miền Trung - khúc ruột của Tổ quốc - mỗi năm phải hứng chịu biết bao cơn bão hung dữ, biết bao thiệt hại tang thương từ thiên tai. Nhưng chưa bao giờ họ lùi bước. Bà con vẫn bám làng, bám biển, bám lấy quê hương xứ sở. Bởi tình yêu dành cho nơi chôn nhau cắt rốn dẫu có cằn cỗi, nghèo khó cũng không gì sánh được. Bởi niềm tin và ý chí của con người miền Trung vốn đã được tôi luyện qua giông bão, son sắt và kiên cường như rễ cây phi lao bám sâu vào cát trắng, bão giật không đứt, bão lay không mòn.

Bão đến, bão đi, bao đời nay vẫn thế, bao mùa nay vẫn thế, bao năm rồi vẫn thế… Chỉ có sự kiên gan là ở lại. Chỉ có những ánh mắt yêu thương, những nụ cười hồn hậu vượt lên trên nghịch cảnh, cùng những đôi bàn tay sần sùi nghĩa tình nắm chặt lấy nhau trụ lại trên mảnh đất này. Nhất định, bão sẽ tan…

Ngọc Hoài Lâm Ngọc Hoài Lâm