Tháng Hai về trên từng giọt sương lặng lẽ bám vào kẽ lá, trên những chồi non mỏng mảnh run rẩy trong gió sớm. Cái rét vẫn còn vương lại, không gắt gao như rét đài tháng Giêng, cũng chưa vội nhường chỗ cho những đợt nồm ong ong tháng Ba. Người quê tôi gọi cái rét này là rét lộc – thứ lạnh se se, dịu dàng như một bàn tay khẽ chạm vào ký ức khiến lòng người bất giác chênh chao.

Tôi vẫn thường nghe mẹ bảo: “Tháng Giêng rét đài, tháng Hai rét lộc, tháng Ba rét nàng Bân”. Tuổi thơ tôi đi qua lời dạy ấy một cách tự nhiên như mỗi dịp đất trời đủ 365 ngày là xuân lại về. Nhớ xưa, trong vô thức, nhịp tim tôi vẫn lưu đầy những kỷ niệm riêng mang mà tháng Hai những ngày thơ bé ấy luôn vọng về bằng những hình ảnh, những thanh âm đẹp nhất…

Mỗi tháng, mỗi cái rét đều mang một nỗi niềm riêng, một dư vị riêng như bức tranh xuân đang vẽ từng mảng màu nhẹ nhàng, chậm rãi. Tháng Hai – rét lộc – không làm hoa rụng, không khiến người run, nhưng lại đủ khiến trái tim chợt co lại vì một chút nhớ, một chút thương, một chút gì không gọi được thành tên...

Mỗi tháng Hai về trên những vòm xoan già, tiếng chim chào mào rộn rã đùa vui như thể mùa xuân đang rủ rê lũ chim về hội ngộ. Từng nụ bưởi, nụ cam ngậm hương đầu cành cũng bừng tỉnh sau giấc ngủ mùa đông dài đằng đẵng. Gió nhẹ thổi qua, lộc non lấp lánh ánh mặt trời – như những nụ cười xanh mát, trong veo.

Có cô bạn hàng xóm rất thích hoa xoan. Cô ấy thường cài một bông xoan lên mái tóc, để thêm một nhành trong giỏ xe, rồi tỉ mẩn ép cánh xoan vào sổ – thành hình trái tim, thành hình giọt nước, thành cả một góc trời con gái mộng mơ. Những khi ấy, tôi lại lặng lẽ trèo lên cây xoan, hái cho cô bạn những chùm hoa tím nhất, tươi nhất. Không ai bảo ai, nhưng tôi biết – đó là những khoảnh khắc đẹp đẽ và dịu dàng nhất trong tuổi thơ của cả hai.

Giờ đây nghĩ lại, tôi vẫn thấy lòng mình chộn rộn. Không phải vì nhớ người con gái ngày xưa, mà vì nhớ những cánh xoan rơi, nhớ màu tím ngây dại, nhớ ánh mắt cô bạn gái năm nào khi nâng niu từng cánh hoa như giữ lấy một miền mơ.

Mỗi mùa xoan nở là mỗi lần tuổi thơ ùa về. Tháng Hai ngày ấy không chỉ có hoa xoan, còn có mùi thơm của bột nếp, có khói bay nghi ngút từ gian bếp mẹ, có chiếc chõ gỗ nghiêng nghiêng bên bếp lửa đỏ lừ. Mẹ tôi thường đem gạo nếp ngon nghiền thành bột, trộn mật, thêm ít gừng, nướng lên thành những miếng chè lam thơm ngọt.

Món quê mộc mạc ấy gói trọn trong mình hương vị tháng Hai – hương của đất trời đang căng mình đâm chồi nảy lộc, hương của bếp lửa đượm tình ngọt lành trên đôi bàn tay mẹ tràn đầy yêu thương. Mỗi lần cắn miếng chè lam dẻo thơm thuở nào, tôi lại thấy vị xuân như tan trên đầu lưỡi, thấy một thời thơ bé tràn về – vừa ngọt ngào, vừa cay nhẹ nơi sống mũi.

Tháng Hai còn là tháng của nỗi nhớ – thứ nỗi nhớ không rành rọt, không gọi thành tên, chỉ biết nó đến âm thầm như mưa bụi giăng giăng đầu ngõ. Nhớ mẹ gói bánh tro cho buổi chợ phiên đầu năm. Nhớ bố tôi cặm cụi vá lại chiếc áo bông cũ. Nhớ những chiều xuân lũ trẻ chúng tôi rủ nhau bẻ cành lộc về cắm ở sân đình như một cách gửi điều ước nhỏ lên trời xanh...

Dòng thời gian lặng lẽ trôi qua, tháng Hai vẫn trở về đều đặn mỗi năm. Những cánh xoan năm nào giờ có lẽ đã rụng rơi theo thời gian, cô bạn ngày xưa không còn ép hoa vào sổ nữa, còn tôi – tôi vẫn đi qua tháng Hai với một tâm hồn chật kín những hồi ức tím biếc chiều quê.

Tháng Hai rét lộc – thứ rét không làm người ta buốt giá, mà làm người ta muốn được ủ mình vào chăn ấm, vào hoài niệm. Để trong những đêm xuân lặng gió, giữa tiếng dế gọi mùa, tôi lại lặng nghe trái tim mình nhói lên một nỗi thương. Thương những tháng Hai đã qua, thương màu tím hoa xoan chín rơi ngõ chiều, thương một thời không thể nào quay lại.